EUROBESITY

Bijdrage van psychologische begeleiding in de behandeling van obesitas.

Obesitas is een chronische, complexe ziekte met meerdere factoren. De begeleiding ervan duurt vaak lang, soms zeer lang. Ze moet globaal zijn want ze heeft betrekking op de persoon in zijn integraliteit, maar ook multidisciplinair omdat er verschillende interveniënten bij betrokken zijn.

De rol van de huisarts is primordiaal omdat hij de verschillende schakels van het verzorgingsproces met elkaar verbindt en de samenhang ervan garandeert. Als eerste lijnsverzorger evalueert hij de patiënt in zijn geheel en verwijst hem door naar een aangepaste, medische en paramedische interventie. De interveniënten zijn zeer vaak voedingsdeskundigen, endocrinologen, chirurgen en psychologen. Naar gelang het individuele profiel van de patiënt kunnen echter ook andere vereist zijn. Vervolgens is het de huisarts die de gegevens van het op punt stellen van de behandeling centraliseert, de nodige informatie aan de verschillende interveniënten doorgeeft, de therapeutische opties bespreekt en instaat voor een deel van de opvolging van de behandelingen. Boven alles is hij het die, op lange termijn, naar de patiënt blijft luisteren om zijn therapeutisch project voortdurend opnieuw te evalueren.

Het is in deze nauwe samenwerking dat de rol van de psycholoog past. Niet alleen het overgewicht op zich moet worden aangepakt, maar de hele beleving die eraan vasthangt. Deze (onderwerping, passiviteit, schaamte, verdriet, woede ...) is verbonden aan de persoonlijke geschiedenis van het individu, aan de manier waarop men de band met zijn lichaam en intimiteit opbouwt, maar ook aan de blik van de andere. Naast andere bepalende factoren (genetische, hormonale, medische ...), berust zijn gedrag inderdaad op innerlijke schema's die al vroeg ontstaan en die bijdragen tot de pathologische relatie met voeding en met zijn lichaam (zich vullen, een leegte opvullen, vergeten, zichzelf troosten ...). Mettertijd vervallen de hoofdfuncties van voeding (eten om te leven) in compensatie (leven om te eten).

De beleving bij obesitas is individueel maar ook relationeel (echtelijk, familiaal, sociaal ...) en wat deze met zich meedraagt bepaalt het niveau van lijden. Psychologische gesprekken moeten de patiënt bewust maken van de problemen waarmee hij te kampen heeft en met hem nagaan hoe hij ze kan overwinnen. Dit parcours zal voor iedereen verschillen naargelang het temperament, het vermogen tot psychische elaboratie en het motivatievermogen.

In deze context kan de benadering van obesitas niet standaard zijn. Het gaat daarentegen om een individuele en unieke hulp om eigen oplossingen te vinden om frustraties of mislukkingen te overwinnen. Hiertoe moet de persoon zijn probleem zelf definiëren, buiten het aantal te verliezen kilo's, en de nodige middelen vinden om met zijn gewichtsprobleem om te gaan.

Dat is een werk van lange adem. Er zijn namelijk verschillende fases: die van evaluatie en diagnose, die van de psychologische bewustmaking, die van de steun om het succes te behouden, maar eventueel ook die van hervallen en ontmoediging. We moeten erop aandringen dat de wil alleen niet volstaat om overgewicht op te lossen. Deze moet gevoed worden door de wil om te veranderen, de diepgaande en continue innerlijke overtuiging dat de inzet en de inspanning de moeite lonen omdat ze de levenskwaliteit verbeteren. Het beperken van de voedselinname, welke soort interventie men ook gebruikt om deze in gang te zetten (chirurgie, endocrinologie, diëten ...), kan niet berusten op frustratie of de indruk dat men zichzelf tekort doet.

Kortom, wat kan de bijdrage zijn van een psychologische begeleiding bij de behandeling van obesitas?

In de eerste plaats een vertrouwelijke, open en welwillende ruimte waar de persoon zich zonder reserves, schaamte of taboes kan uitdrukken over de sterke en steeds weerkerende drang die tot de obesitas heeft geleid. Vervolgens zoeken naar andere uitwegen die deze drang kunnen vervangen om hem te bevredigen.

Wil alleen is niet voldoende om de drang te verdringen. De persoon heeft hulp nodig om de oorsprong van zijn overgewicht te achterhalen (stress, gezinssituatie, sociale omstandigheden, kindertijd ...) en om gemotiveerd te blijven.

Ze moet ook komaf maken met de gedachte dat duurzaam vermageren de absolute sleutel geeft tot gemak en geluk en ervoor zal zorgen dat de patiënt zich niet meer elke dag moet inzetten …

De psycholoog heeft ook een essentiële functie bij de diagnose van het type persoonlijkheid om de meest geschikte therapeutische vorm te vinden. Het gaat erom, in voorkomend geval, de meest specifieke en pathologische persoonlijkheidsproblemen te identificeren die het verloop van de behandeling kunnen belemmeren. Opstoten van boulimia zullen bijvoorbeeld een chirurgische aanpak uitsluiten, aanzienlijke depressieve affecten die los staan van de obesitas kunnen een ondersteuning met medicijnen vergen. In een systemische en meer interpersoonlijke visie zal een moeilijke echtelijke relatie leiden tot gesprekken met beide partners. Hierin zal worden nagegaan wat er, in de dynamiek van het koppel en het gezin, het gedrag dat aan de oorsprong van de obesitas ligt, kan ondersteunen. Bovendien zal de ene persoon zich beter lenen tot een psychologische aanpak van het gedrags- en cognitieve type terwijl een andere meer voordeel zal halen uit neutraal en aandachtig luisteren naar de onbewuste elementen van zijn persoonlijkheid.

In elk geval is de begeleiding van obesitas tegelijkertijd persoonlijk, differentieel en meervoudig. Er moet een netwerk rond de persoon worden geweven dat op gepaste en specifieke wijze tegemoetkomt aan zijn behoeften om het vermageringsproces te doen slagen. In dit opzicht vormt de psychologische benadering de meest subjectieve van alle schakels. Ze is nochtans onontbeerlijk voor de stabilisatie van de obesitaspatiënt op lange termijn.

 

Dr Dupont Florence
Verantwoordelijken
“psychologie en gedrag”

News
Geen nieuws